english
Üniversiteye Göre Filtrele
Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
Tez Konusu: Anadolu Selçuklu Dönemi Sırsız Küpleri Üzerine Araştırma
Dalı: Seramik Anasanat Dalı
Danışman: Lale ANDİÇ
Hazırlayan: Özlem OKATAN
Yer / Tarih: İzmir/2004

 

İÇİNDEKİLER
ANADOLU SELÇUKLU DÖNEMİ SIRSIZ KÜPLERİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA 
YEMİN METNİ 
TUTANAK 
Y.Ö.K DÖKÜMANTASYON MERKEZİ TEZ VERİ FORMU 
ÖNSÖZ 
ÖZET 
ABSTRACT 
İÇİNDEKİLER 
KISALTMALAR 
ŞEKİLLER LİSTESİ 
GİRİŞ 
BİRİNCİ BÖLÜM
ANADOLU SELÇUKLU DÖNEMİ SIRSIZ KÜPLERİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ
1. 1. ANADOLU SELÇUKLU DÖNEMİ (1071-1279) 
1. 2. ANADOLU SELÇUKLU DÖNEMİ SERAMİK SANATI 
1. 3. SAMSAT KAZILARINDA BULUNAN 12. VE 13. YÜZYIL SERAMİKLERİ 
İKİNCİ BÖLÜM
ANADOLU SELÇUKLU DÖNEMİ SIRSIZ KÜPLERİNİN SERAMİK TARİHİNDEKİ YERİ VE FORMSAL AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
2. 1. ANADOLU SELÇUKLU DÖNEMİ SIRSIZ KÜPLERİ 
2. 2. ANADOLU SELÇUKLU DÖNEMİ SIRSIZ KÜPLERİNİN TEKNİK VE DEKOR ÖZELLİKLERİ 2. 2. 1. Küplerde Kullanılan Malzeme ve Hamur Özellikleri 
2. 2. 2. Küplerin Yapım Teknikleri 
2. 3. ANADOLU SELÇUKLU DÖNEMİ SIRSIZ KÜPLERİNDE SÜSLEME VE
İKONOGRAFİ 
2.3.1.İnsanBaşıTasvir ve Figürleri 
2. 3. 2. Hayvan Figürleri ve Fantastik Yaratıklar 
2. 3. 3. Bitkisel Bezemeler 
2. 3. 4. Geometrik Motifler ve Mimari Öğeler 
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ANADOLU SELÇUKLU DÖNEMİ SIRSIZ KÜPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
3. 1. İSTANBUL TÜRK ve İSLAM ESERLERİ MÜZESİNDE BULUNAN KÜPLER 
3. 1. 1. 1964 Envanter Numaralı Küp 
3. 1. 2. 1742 Envanter Numaralı Küp Boyun Parçası 
3. 1. 3. 1974 Envanter Numaralı Küp 
3. 1. 4. 3796 Envanter Numaralı Küp 
3. 1. 5. 1743 Envanter Numaralı Küp Parçası 
3. 1. 6. 1739 Envanter Numaralı Küp Parçası 
3. 1. 7. 1976 Envanter Numaralı Küp Parçası 
3. 2. ELAZIĞ MÜZESİNDE BULUNAN KÜP 
3. 2. 1. 73 / PT 6-1 Envanter Numaralı Küp 
3. 3. MARDİN MÜZESİNDE BULUNAN KÜPLER 
3. 3. 1. 25 Envanter Numaralı Küp 
3. 3. 2. 26 Envanter Numaralı Küp 
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
ANADOLU SELÇUKLU SIRSIZ KÜPLERİ UYGULAMA ÇALIŞMALARI
4. 1. UYGULAMALAR 
SONUÇ 
KAYNAKLAR

ÖZET

Anadolu Selçuklu Dönemi’nde üretilmiş ve ortaçağ seramik sanatının bir bölümünü oluşturan sırsız küpler, hem biçimsel olarak hem de ikonografileri bakımından dönemin en önemli temsilcilerinden biridir.

Selçuklularla Antikçağdan bu yana süzülüp gelen, daha sonra Hıristiyanlıkla yoğrulan Yakındoğu ve Anadolu Sanatına, Orta ve Doğu Asya kökenli yeni boyutlar eklenmiştir.

Selçuklu sanatının en seçkin örneklerini oluşturan sırsız küpler, Adıyaman’a bağlı olan Samsat kazılarında bulunmuştur. Samsat, 1238’de Selçuklu hakimiyeti altına girene kadar farklı kültürlerin etkisiyle yoğrulmuştur. Dolayısıyla Samsat kazılarında bulunan Selçuklu küpleri, Doğu ve Güneydoğu kaynaklı olup, karmaşık bir kültürün uzantısını temsil etmektedir.

Kuzey Mezopotamya’da da örnekleri görülen, kaynaklarda “Habb” ya da bir kısmı “Barbotin Seramik” olarak adlandırılan bu küpler, yurtiçinde ve dışında müze ve özel koleksiyonlarda sergilenmektedir.

Küplerin tam parça formunda olanlarının tümü yumurta gövdeli, yuvarlak kaideli ve yüksek boyunlu eserlerdir. Çoğu astarsız olan örneklerde hamur kahverengi, kırmızı ve deve tüyü renklidir. Basit kazıma, barbotin ve baskı teknikleri kullanılarak yapılan eserlerin hemen hemen hepsi ortak form ve süsleme unsurlarına sahiptir. Yurt dışındaki örneklerde de bitkisel, geometrik motifler, insan ve hayvan figürleri yer alır. Bu anlamda Türk Sanatının çini, taş, alçı, ahşap, metal ve sırlı seramiklerin süslemelerinde izlenen, bitkisel, hayvansal ve fantastik, geometrik ve insan figürlü örneklerle paralellik göstermektedirler.